Het is alweer 15 jaar geleden sinds het homohuwelijk werd ingevoerd in Nederland. Wij waren voorloper op dit gebied en waren dan ook het eerste land ter wereld waar dit mogelijk was. Door de invoering maakte het niet meer uit in welke samenstelling het huwelijk plaatsvond. Jan Wolter Wabeke (68) is de initiator van dit universeel huwelijk, wat het homohuwelijk wordt genoemd in de volksmond. Afgelopen dinsdag ging ik bij hem langs op het Gerechtshof in Den Haag, waar hij werkt als raadsheer.

Wabeke beweert zelfs dat er geen sprake is van het homohuwelijk. ‘’Een homohuwelijk

SvH-20150502-012-e
Jan Wolter Wabeke

suggereert dat je een apart categorie huwelijken hebt. Ik zeg dan spottend: hebben we dan ook een negerhuwelijk? Jodenhuwelijk? Het huwelijk is het huwelijk.’’, zegt Jan Wolter. In Nederland is er sprake van het burgerlijk huwelijk. Dat is een contract tussen twee gelijkwaardige partijen. ‘’Dat waren altijd mannen en vrouwen, maar het was zo ingericht dat het eigenlijk niet goed te begrijpen was waarom dit niet mogelijk was met twee andere combinaties.’’

Het begrip universeel huwelijk klinkt bij velen waarschijnlijk niet bekend in de oren. Het woord homohuwelijk wordt veel vaker gebruikt om een huwelijk tussen twee mensen van hetzelfde geslacht te benoemen. Het bekt volgens Wabeke lekker in de pers. ‘’Het parlement heeft op de drempel van de openstelling van het burgerlijk huwelijk, gekozen voor het geregistreerd partnerschap. Dat was een regeling tussen twee mensen met dezelfde lotsverbondenheid, maar het mocht geen huwelijk heten. Dit geregistreerd partnerschap hebben ze toen ook snel opengesteld voor heterostellen, omdat je niet mag discrimineren. Dat was raar.’’

‘’In het Engels zeggen ze het volgende: The first government will refuse. The second may consider. The third might endorce.”

Jan Wolter heeft dertien jaar gestreden voor de openstelling van het universeel huwelijk. Dat het zo lang zou duren was geen verrassing voor Wabeke: ‘’In het Engels zeggen ze het volgende: The first government will refuse. The second may consider. The third might endorce. Zo werkt het ook. Zulke ingrijpende veranderingen duren lang om door te voeren.’’ Zoals het Engelse citaat beschrijft werkte het derde kabinet pas mee. Dit was het eerste paarse kabinet; er zaten voor het eerst ooit geen christelijke partijen in. ‘’Toen kreeg mijn initiatief belangstelling in de politiek.’’

”Ze zeiden dat de hoeksteen van de samenleving het huwelijk is; toen zei ik: precies, en daarom wil ik die ook hebben.”

Conservatieve, christelijke partijen als SGP reageerden allesbehalve positief op het initiatief. Ze vonden het een historische fout en lobbyden tegen het idee. In die periode heeft Jan Wolter veel met hen gesproken. ”Zij kwamen altijd met het argument dat het huwelijk bedoeld is om een gezin te stichten. Toen vroeg ik: Wie van jullie is gesteriliseerd? Niemand antwoordde natuurlijk. Onthoud nou maar als uw antwoord ‘ja’ was geweest, dan had u het recht op een huwelijk verspild, volgens uw eigen redenering. Als u een vader heeft die weduwnaar is geworden en op latere leeftijd nog met een oudere vrouw wil trouwen, dan heeft hij dat recht niet, want die vrouw kan op die leeftijd geen kinderen meer krijgen. Zo provocerend sprak ik ze dan toe. Ze zeiden dat de hoeksteen van de samenleving het huwelijk is; toen zei ik: precies, en daarom wil ik die ook hebben.’’

Ook buiten de politiek was er sprake van tegenstand van het geloof in Nederland. Zo waren er de zogenaamde weigerambtenaren. Dat is een ambtenaar van de burgerlijke stand die weigert om twee mannen of twee vrouwen in het echt te verbinden, puur vanwege de homoseksualiteit. ‘’Maar het is geen homo die gaat trouwen, het is een man die gaat trouwen, wat hij ook voor geaardheid heeft. Je hebt getrouwde kerels die er dan met een vent vandoor gaan, met vrouwen gebeurt hetzelfde.’’, verklaart Wabeke. ‘’De weigerambtenaar wil dat niet doen voor zijn geweten, voor god, voor de kerk. Eerst werd daar maar weinig tegen opgetreden, vanwege vrijheid van meningsuiting en geloof.’’

Het is nu vijftien jaar later sinds de invoering van het universeel huwelijk. Ik vroeg aan Jan Wolter of hij verandering merkt op het gebied van homo-emancipatie- en acceptatie. ‘’Het gaat eigenlijk twee kanten op. Je hebt een radicalisering van mensen die het afwijzen, met name bevolkingsgroepen met Noord-Afrikaanse afkomst, een Caraïbische achtergrond en ouderwets streng gelovigen. Aan de andere kant heb je de vanzelfsprekendheid in de maatschappij; dat het niet uitmaakt met welk geslacht je getrouwd bent. Als je vraagt aan een man of hij gehuwd is, dan bedoel je daar niet meteen een vrouw mee. Iedereen vindt dat volstrekt normaal.’’

”Dit zal nooit veranderen, maar je moet ook niet alles willen uitroeien en alles willen verbeteren.”

Volgens Wabeke heerst er dus volwaardige acceptatie voor homoseksuelen onder het grootste deel van de Nederlandse bevolking. ‘’Tot dat het heel dichtbij komt. Als je zoon opeens uit de kast komt, dan zijn er weleens ouders die overstuur raken. Dit zal nooit veranderen, maar je moet ook niet alles willen uitroeien en alles willen verbeteren. Laat sommige dingen gaan zoals ze gaan.’’

Aankomend weekend vindt in Amsterdam de beruchte Gay Pride plaats. Een weekend vol mannen in schaars geklede leren kostuums. ‘’Ik heb met name bij de Canal Parade nogal wat aarzelingen.’’ Dit is hét grote evenement van de Pride, waar tientallen boten door de grachten van Amsterdam varen met feestende homoseksuelen aan boord. ‘’Als ik dan zie hoe iedereen gaat ‘aapjes kijken’, dan heb ik daar wat moeite mee. Bereik je nu wat je wil? Als je dus schaars gekleed met zo veel mogelijk lijf naar buiten, daar te keer gaat, dan onderstreep je dat je bij een soort aparte rare sekte hoort. Ik wil het niemand ontzeggen, maar geen haar op mijn hoofd die erover denkt dat ik daar in mijn onderbroek op een boot ga dansen.’’

1251254057_db8637971f_o.jpg
Gay Pride Amsterdam enkele jaren terug. Flickr.com

”Niemand heeft dus de verplichting om te trouwen, maar iedereen moet de mogelijkheid hebben en dat is die gelijkberechtiging die ik graag overeind wil houden.”

Jan Wolter is tegenwoordig nog bezig met de bewaking van gelijke rechten en het overbrengen ‘’waarom we doen wat we doen’’. Aanstaande vrijdag zal hij in Amsterdam een korte speech geven in de Shakespeareclub van het COC in het Amsterdam Museum. Hier zal hij vertellen over het universeel huwelijk (en waarom er geen sprake is van een homohuwelijk). ‘’Niemand heeft dus de verplichting om te trouwen, maar iedereen moet de mogelijkheid hebben en dat is die gelijkberechtiging die ik graag overeind wil houden.’’

Ik neem vrijdag uiteraard even een kijkje bij de speech van meneer Wabeke. Daarna ga ik met mijn fotocamera op pad om een fotoreportage te maken van de Europride 2016, waar ik heel het weekend aanwezig ben. Ik acht de kans vrij groot dat ik mijn ogen zal uitkijken. Je leest het binnenkort in mijn volgende post! Foto: Flickr.com

 

 

Advertenties