Homo-emancipatie. Wat is dat eigenlijk? Om een goed beeld te krijgen hoe ver ons land al is op het gebied van acceptatie, moeten we eerst teruggaan naar het begin. Naar de basis waar de strijd voor gelijkheid begon. En dat begint bij duiding van het begrip.

Er zijn verschillende visies over wat homo-emancipatie precies inhoudt. Laten we, om het niet te ingewikkeld te maken, uitgaan van de volgende definitie: het proces waarin homoseksuelen, lesbische vrouwen, biseksuelen en transgenders vanuit een achtergestelde positie een plaats in de samenleving proberen te bereiken waarin zij zich als gelijkwaardige burgers kunnen ontplooien.

Ziek

We weten dat de invoering van het homohuwelijk in 2001 een belangrijke stap was in de strijd van emancipatie. Maar welke stappen zijn er daarvoor gezet? Hoe een eeuw geleden over homoseksualiteit werd gedacht is (voor velen) niet meer denkbaar in deze maatschappij. In het begin van de twintigste eeuw was het weliswaar niet strafbaar, maar het werd niet goedgekeurd. De ellende begon pas in 1911 toen het artikel 248bis van het Wetboek van Strafrecht werd in gevoerd. De wet hield het volgende in:

”De meerderjarige, die met een minderjarige van hetzelfde geslacht wiens minderjarigheid hij kent of redelijkerwijs moet vermoeden, ontucht pleegt, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste vier jaar.”

De toenmalige grens voor meerderjarigheid was 21 jaar, terwijl de minimumleeftijd voor heteroseksuele contacten 16 jaar was en is. Het doel van de wet was het tegengaan van homoseksuele verleiding. Waar homoseksuelen voorheen relatief werden getolereerd, was het nu strafbaar. Bij overtreding van de wet riskeerde je een gevangenisstraf van maximaal vijf jaar. Het Sociaal en Cultureel Planbureau heeft dit gepubliceerd in het onderzoek ‘Steeds gewoner, nooit gewoon’.

art248bis-moet-weg
Protest artikel 248bis. Foto: Flickr.nl

In de twintigste eeuw was het niet alleen verboden, het werd als een ziekte beschouwd.  Mannen werden zelfs gecastreerd, om hen af te helpen van hun ‘afwijking’. ‘’Men meende met castratie een groot probleem uit de wereld te helpen’’, zegt historicus Theo van der Meer in de Volkskrant. In 1968 werd de laatste castratie uitgevoerd. Drie jaar later werd de strafbaarheid van homoseksualiteit geschrapt uit het Wetboek van Strafrecht.

Omslag naar gay capital

‘’In de jaren zestig en zeventig voltrok zich een omslag in de publieke opinie. De Nederlandse bevolking veranderde niet alleen sterk van mening over homoseksualiteit, maar ook over echtscheiding, seks voor en buiten het huwelijk, abortus, prostitutie en pornografie. Uit die tijd dateert het beeld van Nederland als tolerante natie, als een land van drugs en seks en van Amsterdam als gay capital.’’

In de jaren zeventig kwam er steeds meer aandacht voor homoseksualiteit in politieke partijen, vakbonden, kerken, gezondheidszorg, onderwijs en zelfs bij het leger en de politie. Gemeenten en overheid ontwikkelde homobeleid op terreinen als sociale zekerheid, onderwijs en jeugd- en ouderenzorg. In 1987 werd het Amsterdamse homomonument gerealiseerd, als symbool voor de discriminatie van homo’s en lesbo’s. En om het nog even officieel te maken werd in 1994 de Wet Gelijke Behandeling* ingevoerd.

3984690762_3f039899e3_o.jpg
Het Amsterdamse Homomonument. Foto: Flickr.com

 

Aids

Er ontstond angst dat de emancipatiewinst zou worden weggevaagd, door de opkomst van aids, waar vooral homoseksuelen slachtoffer van waren. Het omgekeerde gebeurde. Aids was een ramp voor de homowereld, maar niet voor de homoacceptatie. Er kwam juist meer erkenning van problemen die homo’s en lesbo’s ervoeren.

‘’Ook het homohuwelijk werd een belangrijk thema. De Gay Krant en het COC* gingen

COC_Nederland_logo_vector.svg
Logo COC Nederland. Foto: Wikipedia.nl

campagne voeren voor de openstelling van het burgerlijk huwelijk voor mensen van hetzelfde geslacht.  In 2001 stelde Nederland als eerste land ter wereld het burgerlijk huwelijk open voor paren van hetzelfde geslacht. De invoering van wat in de volksmond wordt aangeduid als het ‘homohuwelijk’ was voor veel mensen het symbolische eindpunt van de strijd voor homo-emancipatie. Maar de berichten over homodiscriminatie en geweld tegen homoseksuele mannen namen toe en duidelijk was dat homo-emancipatiebeleid nog zeker nodig was.’’

Op onderstaande tijdlijn staan enkele belangrijke gebeurtenissen uit de geschiedenis van de homo-emanicpatie in 90 jaar tijd:

Schermafbeelding 2016-07-17 om 13.22.37

*  Wet die die naast sekse en etnische afkomst, seksuele oriëntatie omvatte.

*  COC Nederland komt al sinds 1946 op voor de belangen van lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen en transgenders (LHBT’s).

Advertenties